Ωράριο Λειτουργίας: Ένα βήμα πιο κοντά στην Ατζέντα 2030

Με την ενεργειακή “κρίση” να ετοιμάζεται να δείξει τα δόντια της και στην Ελλάδα, έχει ήδη
ξεκινήσει ο διάλογος σχετικά με την μείωση της κατανάλωσης ενέργειας.
Πολλά έχουμε ακούσει από τις καθεστωτικές πηγές και τα media της λίστας Πέτσα. Να
σταματήσουμε να κάνουμε “άσκοπη” κατανάλωση ρεύματος φωτίζοντας το σπίτι μας
περισσότερο από ότι “χρειάζεται”, να μην χρησιμοποιούμε τον θερμοσίφωνα για να
ζεστάνουμε το νερό και άλλες πολλές λύσεις που θέλουν να παρουσιαστούν ως προϊόντα
υψηλής διανόησης.
Η τελευταία ιδέα που ακούστηκε και προς το παρόν θα εφαρμοστεί εν μέρει ήταν η
συρρίκνωση του ωραρίου λειτουργίας των καταστημάτων με σκοπό να περιοριστούν οι ώρες
που θα είναι ανοιχτά μετά την δύση του ηλίου και, κατ’ επέκταση, η κατανάλωση ρεύματος.
Συζητήθηκε μάλιστα το μέτρο αυτό να εφαρμοστεί βάσει και υπουργικής απόφασης
προκειμένου να έχει οριζόντια εφαρμογή, κάτι το οποίο προς το παρόν τουλάχιστον έχει
απορριφθεί ως ιδέα.
Σίγουρα υπάρχουν πολλοί κακοπληρωμένοι και κατατρεγμένοι υπάλληλοι καταστημάτων οι
οποίοι είναι υπέρ αυτής της ιδέας. “Γιατί να μην εργαζόμαστε λιγότερο αφού ήδη

πληρωνόμαστε και λιγότερο;”, θα πουν μερικοί. Δε θα προσπαθήσω να φέρω αντίλογο σε
αυτό το επιχείρημα, ούτε να υπερασπιστώ τις πρακτικές που ακολουθούνται εδώ και χρόνια
από τους Έλληνες εργοδότες οι οποίες συνέβαλαν και αυτές στο να έχουμε μαζική εκροή
εργατικού δυναμικού στο εξωτερικό. Θα προτιμήσω να εστιάσω στο πώς βρεθήκαμε στο
σημείο να συζητείται το σενάριο του καθορισμού του ωραρίου λειτουργίας από την
κυβέρνηση καθώς και ποιές σκοπιμότητες θα μπορούσαν να εξυπηρετηθούν από μια τέτοια
οριζόντια αλλαγή στο ωράριο των καταστημάτων αν αυτό εφαρμοζόταν.
Όπως μπορεί να θυμάστε όσοι ακούσατε την συζήτηση που είχαμε με τον Στέφανο
Δαμιανίδη σχετικά με την Ατζέντα 2030 (λινκ εδώ https://youtu.be/MlUeIqOrG0A?t=6379 ),
αναφερθήκαμε στο πως, μέσω των μέτρων για την μείωση της διάδοσης του Covid, οι
επιχειρήσεις διαχωρίστηκαν σε αναγκαίες και μη αναγκαίες, με τις τελευταίες να κλείνουν
βάσει κυβερνητικής απόφασης. Με άλλα λόγια, αυτό το οποίο παρατηρούμε είναι πως η
πρώτη Καραντίνα αποτέλεσε ένα κομβικό σημείο για την πορεία των δικαιωμάτων των
πολιτών από το 2020 και έπειτα. Με την αποδοχή αυτών των μέτρων από τους πολίτες, το
δικαίωμα κάθε καταστηματάρχη να ορίζει εκείνος τον τρόπο και τις ώρες λειτουργίας της
επιχείρησής του/ατομικής του ιδιοκτησίας μεταφέρθηκε από τον ίδιο στον κρατικό μηχανισμό.
Με άλλα λόγια, οι ιδιοκτήτες επιχειρήσεων, από τις πιο μικρές μέχρι και τις πιο μεγάλες, θα
έπρεπε από αυτό το σημείο έως και σήμερα να λογοδοτούν στο κράτος και στην εκάστοτε
κυβέρνηση σχετικά με το πως θα λειτουργήσουν οι επιχειρήσεις τους, με τον κρατικό
μηχανισμό να είναι αυτός που θα έχει τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο πάνω στο θέμα.
Σίγουρα μερικοί θα απαντήσετε “μα Κώστα ήμασταν σε περίοδο υγειονομικής κρίσης,
έπρεπε να αφήσουμε το κράτος να κάνει αυτό που θεωρεί καλύτερο για την αντιμετώπισή
της”. Αυτό το οποίο πολλοί απέτυχαν να καταλάβουν τότε και δυστυχώς δημιούργησε τη
δυναμική που οδήγησε στην τωρινή συζήτηση για το ωράριο των καταστημάτων, είναι πως
τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα των πολιτών δεν έχουν διακόπτη on/off ούτε είναι δώρο
των κρατών προς εμάς. Τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι αναλλοίωτα και δεν μπορούν να
αφαιρεθούν από τους πολίτες με κανένα έκτακτο μέτρο.
Από την στιγμή όμως που μεγάλο μέρος του πληθυσμού αποδέχτηκε (και εξακολουθεί να
αποδέχεται) τον περιορισμό των δικαιωμάτων του και να παραχωρεί τις ελευθερίες του στο
κράτος, δε θα πρέπει να μας εκπλήσσει ούτε το γεγονός πως βρισκόμαστε ενώπιον της
παρούσας συζήτησης ούτε και το γεγονός πως εδώ και τρία χρόνια σχεδόν βαδίζουμε ως
ανθρωπότητα από κρίση σε κρίση. Εάν οι κυβερνώντες βλέπουν πως οι λαοί είναι πρόθυμοι
να παραχωρήσουν τις ελευθερίες τους για την αντιμετώπιση κάποιας κρίσης τότε και αυτοί με
τη σειρά τους θα δημιουργούν κρίσεις για να αυξήσουν τις εξουσίες τους. Με αυτόν τον
τρόπο μεταβήκαμε τα τελευταία τρία χρόνια από την πολιτική ως τρόπο κυβέρνησης μιας
πολιτείας στη πολιτική της αντιμετώπισης κρίσεων και εκτάκτων αναγκών.
Τώρα που καταλάβαμε πως η χιονοστιβάδα που ξεκίνησε με την αποδοχή των μέτρων
καραντίνας μας οδήγησε στο να περιμένουμε από το κράτος να ορίσει τις ώρες εργασίας
μας, ας συζητήσουμε το ποίοι θα μπορούσαν να επωφεληθούν από έναν περιορισμό βάσει
οριζόντιας υπουργικής απόφασης στο ωράριο λειτουργίας των καταστημάτων.
Όπως μπορεί να παρατηρήσατε, οι προτεινόμενες αλλαγές αφορούσαν αποκλειστικά
ελληνικές επιχειρήσεις και όχι μεγάλες πολυεθνικές όπως τα Lidl ή τα Mall. Ενώ λοιπόν,
(βάσει της προτεινόμενης υπουργικής απόφασης), όλες οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις θα

έπρεπε να λειτουργούν λιγότερες ώρες, οι μεγάλες πολυεθνικές θα αφήνονταν ελεύθερες να
καθορίσουν οι ίδιες τα ωράρια των καταστημάτων τους. Πάει και εσάς ο νους σας εκεί που
πάει και ο δικός μου; Στην ουσία δηλαδή αυτό το οποίο προτάθηκε ήταν πως οι ελληνικές
επιχειρήσεις θα έπρεπε να μένουν κλειστές ενώ οι πολυεθνικές ανταγωνίστριες τους θα
μπορούσαν να δουλεύουν χωρίς κανέναν περιορισμό. Με άλλα λόγια, προτάθηκε η
δημιουργία μιας κατάστασης αθέμιτου ανταγωνισμού όπου οι τεράστιες πολυεθνικές θα είχαν
την δυνατότητα να μετατραπούν σε μονοπωλιακές επιχειρήσεις, καθότι οι καταναλωτές θα
κατέφευγαν σε αυτές για να καλύψουν τις ανάγκες τους αφού οι ελληνικές μικρομεσαίες
επιχειρήσεις δε θα μπορούσαν να τους εξυπηρετήσουν. Παράλληλα, οι μειωμένες ώρες
λειτουργίας σε συνδυασμό με τον πληθωρισμό και την αύξηση της τιμής του ρεύματος θα
οδηγούσαν αναπόφευκτα πολλές από αυτές σε χρεοκοπία, μεγαλώνοντας και άλλο το
μερίδιο των πολυεθνικών στην αγορά.
Πού θα μπορούσε να οδηγήσει μια τέτοια εξέλιξη; Στη καταστροφή της ήδη κατεστραμμένης
ελληνικής οικονομίας, στην περαιτέρω φτωχοποίηση του πληθυσμού και στην πλήρη
επικράτηση ξένων κολοσσών οι οποίοι θα είναι ελεύθεροι να ορίζουν τους ρυθμούς της
οικονομίας κατά τα συμφέροντα τους όπως επιτάσσει και η Ατζέντα 2030. Σε μια
εξαθλιωμένη κοινωνία κανένας δεν θα τολμήσει να φέρει αντίλογο στις λίγες πολυεθνικές που
δίνουν πνοή στην οικονομία της αναφορικά με θέματα όπως οι ώρες εργασίας, ο κατώτατος
μισθός, οι ασφαλείς συνθήκες εργασίας και ούτω καθεξής.
Παρά το γεγονός πως η μείωση του ωραρίου όλων των καταστημάτων με κυβερνητική
εντολή απορρίφθηκε ως πρόταση, δεν υπάρχει αμφιβολία στον νου μου πως αργά ή
γρήγορα, αντίστοιχα μέτρα θα εφαρμοστούν όπως ήδη έχουν τεθεί σε ισχύ σε ολόκληρη την
Ευρωπαϊκή Ένωση. Έτσι κι αλλιώς, από τη στιγμή που οι κρατικοί μηχανισμοί και οι
κυβερνώντες έμαθαν στο να κανιβαλίζουν τις ελευθερίες και τα δικαιώματα των πολιτών τι
λόγο έχουν να σταματήσουν τώρα ενόψει μάλιστα μιας νέας “κρίσης”;
Τι μπορούμε να κάνουμε αποτρέψουμε την πιθανή εφαρμογή ενός τέτοιου μέτρου;
Ένα κεντρικό κομμάτι όταν κάνουμε μια ανάλυση βάσει της Θεωρίας Παιγνίων (της
κανονικής Θεωρίας Παιγνίων, όχι αυτό που βάπτισε έτσι ο Βαρουφάκης για να δικαιολογήσει
τα αδικαιολόγητα) είναι να κατανοήσουμε πως βρεθήκαμε στο σημείο που είμαστε τώρα.
Γιατί αυτό; Γιατί η τωρινή μας κατάσταση δεν είναι τίποτα περισσότερο από το συνονθύλευμα
πολλών μικρών και μεγάλων επιλογών που πήραμε στο παρελθόν. Πού μας οδηγεί αυτή η
προσέγγιση αναφορικά με το παρόν θέμα; Στο ότι δεν θα βρισκόμασταν στην κατάσταση
που είμαστε σήμερα εάν δεν παραχωρούσαμε απλόχερα τις ελευθερίες μας στο κράτος κάθε
φορά που τις ζητούσε για την αντιμετώπιση κάποιας “κρίσης”. Λογικό επακόλουθο αυτού;
Την επόμενη φορά που για οιονδήποτε λόγο το κράτος θα απαιτήσει την καταστολή των
δικαιωμάτων μας για να απαντήσει σε κάποια “κρίση” ( η οποία θα είναι και αποτέλεσμα
αποτυχημένων κυβερνητικών πολιτικών), εμείς συλλογικά ως πολίτες θα πρέπει να
αρνηθούμε και να συνεχίσουμε ειρηνικά να ζούμε τις ζωές μας όπως εμείς έχουμε επιλέξει.
Όσοι πιστεύουν πως μια μείωση του ωραρίου λειτουργίας θα ωφελήσει αυτούς και τις
επιχειρήσεις τους μπορούν να μειώσουν τις ώρες λειτουργίας των καταστημάτων τους από
την στιγμή που δεν επιβάλουν το ίδιο και στους υπόλοιπους και αντιστρόφως. Σε καμία
περίπτωση όμως δε θα πρέπει έτη μια φορά ως κοινωνία να δεχτούμε να μεταβιβάσουμε τη
δυνατότητα λήψης αποφάσεων για εμάς και τη ζωή μας σε πολιτικές ελίτ οι οποίες είναι
αποκομμένες από την πραγματικότητα την οποία βιώνουμε. Σας θυμίζω αυτό σαν μια

τελευταία σκέψη. Το μόνο που χρειάζεται για να επικρατήσει το κακό είναι να μείνουμε
σιωπηλοί.

Ελευθερίου Κωνσταντίνος
Πολιτικός Επιστήμων, Διαπραγματευτής, Ερευνητής

Προηγούμενο άρθροΘεσσαλονίκη: 40χρονος αστυνομικός έβαλε τέλος στη ζωή του
Επόμενο άρθροΛαμία: ΙΧ εκτός ελέγχου χτύπησε νεαρή κοπέλα και μηχανάκι